Altına Yatırım Yaparken Fiziki mi, Vadeli mi?

Altın alırken verilen karar sadece "ne zaman alayım" değil. "Hangi biçimde tutayım" sorusu, uzun vadede getirinizi en az fiyat hareketleri kadar etkiliyor. Aynı gün, aynı gram fiyatıyla yola çıkan iki kişiden biri çeyrek altın alıp kasaya koyabilir, diğeri vadeli altın hesabına girip getiri biriktirebilir. Beş yıl sonra elde ettikleri sonuç birbirinden farklı olur. Aşağıda fiziki ve vadeli altın yatırımını maliyet kalemleri, likidite ve risk açısından baştan sona karşılaştırıyoruz.

Fiziki altın: neye para ödediğinizi bilin

Fiziki altın, elinizde tuttuğunuz külçe, gram, çeyrek ya da ziynet altındır. Görünürde en basit yöntem. Ama fiyat etiketinin üstüne binen kalemler var:

• İşçilik / milyem farkı: Çeyrek, yarım, tam ve ziynet altında saf altın değerinin üzerine işçilik eklenir. Ürün küçüldükçe bu oran oransal olarak büyür.
• Alış–satış makası: Kuyumcu size sattığı fiyattan daha aşağıda geri alır. Satın aldığınız anda küçük bir zararla başlarsınız.
• Saklama: Evde tutmak sigorta ve güvenlik riski, bankada kiralık kasa ise yıllık ücret demektir.
• Doğrulama riski: Sertifikasız, damgasız ya da tanımadığınız yerden alınan ürünlerde ayar ve gramaj sorunu çıkabilir.
• Getiri üretmez: Fiziki altın yalnızca fiyat artışından kazandırır. Bekleme süresince nakit akışı yaratmaz.

Avantajı ise net: karşı taraf riski yoktur. Banka, aracı kurum ya da platform aracı olmadan doğrudan sahiplenirsiniz. Kriz senaryolarına karşı psikolojik ve pratik bir güvence sağlar.

"Vadeli altın" iki farklı ürünü anlatır

Bu noktada terim karışıklığı sık yaşanıyor. Karar vermeden önce hangisini konuştuğunuzu netleştirin.

1) Vadeli altın hesabı (bankada altın mevduatı)

Gram altınınızı bankaya altın cinsinden yatırırsınız, vade sonunda yine altın olarak geri alırsınız. Üstüne banka altın cinsinden bir getiri ekler. Yani hem altının fiyat hareketini hem küçük bir birikim oranını alırsınız.

• İşçilik yok, saklama derdi yok.
• Gramın binde birine kadar bölünebilir; küçük tutarlarla düzenli alım yapmak kolaydır.
• Vade dolmadan bozarsanız ek getiriden çoğunlukla vazgeçersiniz.
• Fiziki teslim isterseniz külçe/gram basım ve teslim masrafı çıkabilir.
• Bankanın uyguladığı alış–satış farkı burada da vardır; hesap açmadan önce farklı bankaların koşullarını karşılaştırmak mantıklı.

2) Vadeli işlem sözleşmeleri (VİOP altın kontratları)

Bu, mevduat değil bir türev üründür. Belirli bir vadede, belirli fiyattan altın alma veya satma taahhüdü verirsiniz. Teminat yatırarak kaldıraçlı pozisyon açarsınız.

• Küçük teminatla büyük pozisyon taşınabilir; kazanç da zarar da katlanır.
• Teminat yetersizliğinde pozisyon zorunlu kapanabilir.
• Vade sonunda pozisyonu yeni vadeye taşımak (rol) gerekir; her taşıma işlem maliyeti üretir.
• Uzun vadeli birikim değil, kısa vadeli yönlü işlem veya korunma amacına uygundur.

Birikim yapmak isteyen bir kişinin ihtiyacı genellikle birinci gruptur. Kaldıraçlı türev, borsa ve türev deneyimi olan, riski ölçebilen yatırımcının alanıdır.

Maliyet ve özellik tablosu